Pioruny w Polsce \u2014 zagro\u017cenie i ciekawostki<\/h2>\n\n\n\n
W Polsce od pioruna ginie rocznie kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, a dziesi\u0119ciokrotnie ro\u015bnie liczba os\u00f3b pora\u017conych prze\u017cywaj\u0105cych. W naszej strefie klimatycznej wypadki pora\u017ce\u0144 piorunem wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie od maja do wrze\u015bnia, ale najniebezpieczniejszymi miesi\u0105cami s\u0105 czerwiec i lipiec. Do tego mamy regiony o zwi\u0119kszonej liczbie takich wy\u0142adowa\u0144 i tereny, gdzie pioruny s\u0105 bardzo rzadkim zdarzeniem. Wy\u0142adowanie energii mo\u017ce by\u0107 spowodowane przez wysok\u0105 budowl\u0119, w kt\u00f3rej otoczeniu znajduje si\u0119 silne pole elektryczne. Ale nie jest to regu\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Pioruny cz\u0119sto wybieraj\u0105 obiekt ni\u017cszy, lecz dobrze uziemiony, o lepszej przewodno\u015bci elektrycznej. Wa\u017cnym czynnikiem jest sk\u0142ad geologiczny: wilgotno\u015b\u0107 gleby oraz przewodno\u015b\u0107 elektryczna warstw ziemi, gdy\u017c piorun wybiera drog\u0119 o najmniejszej rezystancji, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra najmniej spowalnia przep\u0142yw pr\u0105du. Dlatego w\u0142a\u015bnie pioruny cz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 w rzek\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 nier\u00f3wnym terenem ni\u017c w znajduj\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej wzniesienia. Ale pami\u0119tajmy, \u017ce pioruny to nie tylko najwy\u017csze budowle, cz\u0119\u015bciej s\u0105 to samotne drzewa, ma\u0142e wzniesienie na pag\u00f3rku lub staw, jezioro.<\/p>\n\n\n\n
Piorunochrony i ich historia<\/h2>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z tym jeszcze kilka fakt\u00f3w dla przypomnienia. Za wynalazc\u0119 piorunochronu uwa\u017ca si\u0119 Amerykanina Benjamina Franklina. To on, w wyniku swoich bada\u0144 nad elektryczno\u015bci\u0105 atmosferyczn\u0105, zacz\u0105\u0142 ju\u017c w 1752 roku instalowa\u0107 w Filadelfii pierwsze piorunochrony. Do Europy dotar\u0142y one dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej, a do Polski sprowadzi\u0142 je kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski dla zabezpieczenia Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie. Od pocz\u0105tku budzi\u0142y one kontrowersje nie tylko w\u015br\u00f3d naukowc\u00f3w, ale tak\u017ce prostych ludzi. Wielu z nich \u2013 na pocz\u0105tku nawet wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 podwa\u017ca\u0142o ich skuteczno\u015b\u0107, twierdz\u0105c, \u017ce zamiast chroni\u0107 przed wy\u0142adowaniami, niepotrzebnie je \u015bci\u0105gaj\u0105. Panowa\u0142o raczej przekonanie (g\u0142\u00f3wnie na wsiach), \u017ce burza i piorun to \u201egniew Bo\u017cy\u201d i najlepiej jest chroni\u0107 si\u0119 przed nim: wystawiaj\u0105c \u015bwi\u0119ty obraz w oknie, pal\u0105c gromnice lub bij\u0105c w ko\u015bcielne dzwony. Oczywi\u015bcie \u2013 jak podaj\u0105 kroniki \u2013 dawniej gin\u0119\u0142o wielu dzwonnik\u00f3w w\u0142a\u015bnie od wy\u0142adowa\u0144 pioruna w dzwonnice.<\/p>\n\n\n\n
Czym wi\u0119c s\u0105 piorunochrony i jak dzia\u0142aj\u0105?<\/h2>\n\n\n\n
Piorunochron to specjalna instalacja skonstruowana z dobranych przewodnik\u00f3w metalowych. Piorunochron umieszczany jest zawsze na dachu budynku lub budowli albo wysokiej konstrukcji, by w razie uderzenia pioruna odebra\u0142 jego energi\u0119 i m\u00f3g\u0142 bezpiecznie odprowadzi\u0107 j\u0105 do ziemi. Dzi\u0119ki temu dany obiekt nie ulega zniszczeniu, gdy\u017c ca\u0142y \u0142adunek elektryczny rozchodzi si\u0119 po przewodach i jest odprowadzany do ziemi. Nie zawsze jednak mo\u017cliwa jest instalacja piorunochronu w takiej klasycznej konstrukcji. W przypadku wysokich obiekt\u00f3w \u201edrapaczy chmur\u201d, oraz obiekt\u00f3w o walorach estetycznych, np. zabytk\u00f3w, ochrona przed wy\u0142adowaniami atmosferycznymi wygl\u0105da nieco inaczej. W takich przypadkach stosuje si\u0119 tak zwane piorunochrony aktywne. Umieszczane s\u0105 one dwa metry powy\u017cej najwy\u017cszego punktu budynku, a jego g\u0142\u00f3wnymi elementami s\u0105 g\u0142owica i maszt. Jak dzia\u0142aj\u0105? We wn\u0119trzu g\u0142owicy wytwarza si\u0119 potencja\u0142 elektryczny, kt\u00f3rego zadaniem jest \u015bci\u0105ganie wy\u0142adowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Czy ka\u017cdy musi instalowa\u0107 odgromniki?<\/h2>\n\n\n\n
Nie. Instalacja piorunochronu jest obowi\u0105zkowa, gdy wysoko\u015b\u0107 budynku (obiektu) przekracza 15 m, a jego powierzchnia 500 m kwadratowych i stanowi on element zabudowy rozproszonej. Obowi\u0105zkiem stosowania instalacji odgromowej obj\u0119ci s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciciele obiekt\u00f3w budowlanych z materia\u0142\u00f3w \u0142atwopalnych, takich jak np. drewno czy s\u0142oma, kt\u00f3r\u0105 jeszcze (coraz cz\u0119\u015bciej) stosuje si\u0119 do pokrycia dach\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jednak monta\u017c takiego urz\u0105dzenia zaleca si\u0119 na ka\u017cdym rodzaju budowli. Bo poprawnie zaprojektowana i zamontowana instalacja odgromowa zabezpiecza obiekt praktycznie w 100%. Budynki obowi\u0105zkowo chronione instalacjami odgromowymi s\u0105 ustawowo kontrolowane. Kontrole takie przeprowadzane s\u0105 zgodnie z przepisami co pi\u0119\u0107 lat. A w przypadku obiekt\u00f3w szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na po\u017cary, (np. stacje benzynowe, gazowe) co roku. Wspomniane kontrole przeprowadzane s\u0105 przez osoby legitymuj\u0105ce si\u0119 specjalnymi uprawnieniami wydawanymi przez Stowarzyszenie Elektryk\u00f3w Polskich.<\/p>\n\n\n\n
Z czego wynika obowi\u0105zek instalowania piorunochron\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n
Obowi\u0105zek wyposa\u017cenia budynk\u00f3w w instalacj\u0119 odgromow\u0105 wynika z przepis\u00f3w polskiego prawa budowlanego. Przepisy zwi\u0105zane z wykonaniem \u201eodgrom\u00f3wki\u201d s\u0105 zawarte w Rozporz\u0105dzeniu Ministra Infrastruktury z dn. 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunk\u00f3w technicznych, kt\u00f3rym powinny odpowiada\u0107 budynki oraz ich usytuowanie. A podstawowym dokumentem reguluj\u0105cym kwestie techniczne takiej instalacji jest obszerna, 4-cz\u0119\u015bciowa norma PN-EN 62305 \u201eOchrona odgromowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, mimo obowi\u0105zku posiadania instalacji odgromowej na wybranych obiektach, nie w ka\u017cdym z nich takie instalacje istniej\u0105. W Polsce wci\u0105\u017c istniej\u0105 budynki i budowle niewyposa\u017cone w takie systemy lub te\u017c takie, w kt\u00f3rych okazuj\u0105 si\u0119 one nieefektywne, np. z powodu wadliwego doboru materia\u0142\u00f3w lub wykonawstwa. Warto zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z konsekwencji, jakie niesie za sob\u0105 brak \u201eodgrom\u00f3wki\u201d. Tym bardziej \u017ce dotycz\u0105 nie tylko w\u0142a\u015bciciela, ale i os\u00f3b postronnych.<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0105 by\u0107 to np.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ju\u017c same straty materialne spowodowane przez uderzenie pioruna w budynek nawet kilkunastokrotnie przewy\u017cszaj\u0105 koszt wykonania piorunochronu. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o skutkach powa\u017cniejszych. Dlatego warto zainwestowa\u0107 w wysoce bezpieczny i efektywny system wykonany przez fachowc\u00f3w oraz z\u0142o\u017cony z wysokiej klasy komponent\u00f3w zapewniaj\u0105cych odpowiednie zabezpieczenie. \u015aredni koszt instalacji piorunochronu to wydatek od 5 do 12 tysi\u0119cy z\u0142otych w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci budynku i rodzaju instalacji (lekka, ci\u0119\u017cka).<\/p>\n\n\n\n Nie, zawieraj\u0105c ubezpieczenie, nie musimy przekazywa\u0107 \u017cadnych informacji o posiadaniu lub nie piorunochron\u00f3w. Ka\u017cdy obiekt budowlany, tak\u017ce ten ubezpieczany, musi spe\u0142nia\u0107 wszystkie wymagania okre\u015blone w przepisach prawa budowlanego, przepisach o u\u017cytkowaniu i eksploatacji okre\u015blonych obiekt\u00f3w. Je\u015bli obiekt (np. dom) jest palny lub jest to stacja paliw, to w\u0142a\u015bciciel ma obowi\u0105zek zainstalowa\u0107 odgromnik zgodnie z przepisami prawa. Je\u015bli nast\u0105pi szkoda od pioruna, to ubezpieczyciel ocenia zwi\u0105zek przyczynowo skutkowy tego zdarzenia. Je\u015bli nie uzna, \u017ce brak odgromnika jest np. \u201era\u017c\u0105cym naruszeniem\u201d, to odszkodowanie wyp\u0142aci.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce przy rozpoznaniu potrzeb klienta (APK) nale\u017cy na te problemy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119. Je\u015bli ubezpieczenie od ognia i innych zdarze\u0144 losowych jest wed\u0142ug \u201eryzyk nazwanych\u201d, to trzeba obowi\u0105zkowo sprawdzi\u0107, czy obejmuje ono tak\u017ce przepi\u0119cia zwi\u0105zane z wy\u0142adowaniami atmosferycznymi. Je\u015bli nie, to trzeba takie ryzyko wprowadzi\u0107, a klienta o tym poinformowa\u0107. Przy ubezpieczeniu systemem Al Risk (wszystkich ryzyk) to ryzyko jest w\u0142\u0105czone w zakres ubezpieczenia. Je\u015bli ubezpieczamy dom palny, kryty s\u0142om\u0105, to nale\u017cy klientowi przypomnie\u0107 o obowi\u0105zku posiadania piorunochronu. Przy obiektach innych, wydaj\u0105cy zezwolenie budowlane organ wymaga takiego zabezpieczenie ju\u017c na etapie projektowania i p\u00f3\u017aniej odbioru przed dopuszczeniem do eksploatacji.<\/p>\n\n\n\nCzy przy zawieraniu ubezpiecze\u0144 wymagane s\u0105 piorunochrony?<\/h2>\n\n\n\n
Kilka praktycznych uwag \u2013 jak chroni\u0107 dom przed burz\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n
\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t