Jeszcze niedawno sfa\u0142szowanie dokumentacji szkody wymaga\u0142o czasu, umiej\u0119tno\u015bci i odpowiednich narz\u0119dzi. Dzi\u015b zdj\u0119cie uszkodzonego przedmiotu, faktura, dokument medyczny, a nawet nagranie g\u0142osu czy wideo mog\u0105 zosta\u0107 wygenerowane lub zmodyfikowane przy u\u017cyciu powszechnie dost\u0119pnych narz\u0119dzi sztucznej inteligencji.<\/p>\n\n\n\n
Polska Izba Ubezpiecze\u0144 w najnowszym raporcie \u201ePrzest\u0119pstwa ubezpieczeniowe ujawnione w 2025 roku\u201d wskazuje, \u017ce przest\u0119pczo\u015b\u0107 ubezpieczeniowa wchodzi w now\u0105, cyfrow\u0105 faz\u0119. Problem nie ogranicza si\u0119 ju\u017c do klasycznych ustawionych kolizji czy zawy\u017cania warto\u015bci szkody. Coraz wi\u0119kszego znaczenia nabiera wiarygodno\u015b\u0107 cyfrowych dowod\u00f3w, danych klienta i samej to\u017csamo\u015bci osoby zawieraj\u0105cej umow\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Skala zjawiska jest znacz\u0105ca. W 2025 roku zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 ujawni\u0142y 40 084 przypadki przest\u0119pstw ubezpieczeniowych o warto\u015bci 798 mln z\u0142. Rok wcze\u015bniej by\u0142o ich 32 246, a ich warto\u015b\u0107 wynosi\u0142a 675 mln z\u0142. Oznacza to wzrost liczby przypadk\u00f3w o 24%, a ich warto\u015bci o 18%. PIU zaznacza przy tym, \u017ce wzrost wykrytych przypadk\u00f3w nie musi oznacza\u0107 wy\u0142\u0105cznie wi\u0119kszej aktywno\u015bci przest\u0119pc\u00f3w \u2013 jest r\u00f3wnie\u017c efektem poprawy skuteczno\u015bci wykrywania nadu\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Co istotne, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zosta\u0142a zatrzymana, zanim pieni\u0105dze trafi\u0142y do sprawc\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d ujawnionych przypadk\u00f3w 38 527 zakwalifikowano jako usi\u0142owania, a 1 557 jako dokonane wy\u0142udzenia. Usi\u0142owania odpowiada\u0142y za 95% warto\u015bci ujawnionych przest\u0119pstw.<\/p>\n\n\n\n
To pokazuje drug\u0105 stron\u0119 cyfryzacji: technologie tworz\u0105 nowe mo\u017cliwo\u015bci dla przest\u0119pc\u00f3w, ale jednocze\u015bnie coraz wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci analityczne otrzymuj\u0105 zak\u0142ady ubezpiecze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Jedna z wa\u017cniejszych tez raportu PIU dotyczy dost\u0119pno\u015bci narz\u0119dzi. Dawniej przygotowanie przekonuj\u0105cego fa\u0142szerstwa wymaga\u0142o okre\u015blonej wiedzy. Obecnie powszechny dost\u0119p do AI sprawia, \u017ce pr\u00f3by manipulacji mog\u0105 podejmowa\u0107 osoby bez zaawansowanych kompetencji technicznych.<\/p>\n\n\n\n
Przest\u0119pcy mog\u0105 wykorzystywa\u0107 nie tylko dane osobowe, lecz r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119cia i opisy przedmiot\u00f3w znalezione w internecie, dokumenty, wizerunek czy pr\u00f3bki g\u0142osu. Materia\u0142y te mog\u0105 nast\u0119pnie pos\u0142u\u017cy\u0107 do preparowania dokumentacji roszczenia lub pr\u00f3by przej\u0119cia \u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n
PIU opisuje wr\u0119cz rozw\u00f3j modelu Fraud as a Service. Na mi\u0119dzynarodowym rynku przest\u0119pczym dost\u0119pne s\u0105 m.in. generatory fa\u0142szywych stron, gotowe wzory dokument\u00f3w, pakiety danych i syntetyczne to\u017csamo\u015bci, narz\u0119dzia deepfake oraz rozwi\u0105zania s\u0142u\u017c\u0105ce do generowania fa\u0142szywych zdj\u0119\u0107 szk\u00f3d, dokument\u00f3w i polis.<\/p>\n\n\n\n
Dla bran\u017cy ubezpieczeniowej oznacza to zmian\u0119 jako\u015bciow\u0105: cyfrowy materia\u0142 przedstawiony przez klienta nie mo\u017ce by\u0107 traktowany jako wiarygodny wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce wygl\u0105da profesjonalnie i realistycznie.<\/p>\n\n\n\n
Problem jest ju\u017c widoczny w ubezpieczeniach maj\u0105tkowych. PIU wskazuje na wykorzystanie wygenerowanych lub zmodyfikowanych za pomoc\u0105 AI zdj\u0119\u0107 przedstawiaj\u0105cych rzekom\u0105 skal\u0119 strat, ekspertyz maj\u0105cych potwierdza\u0107 nieprawdziwe okoliczno\u015bci oraz sfa\u0142szowanych faktur, paragon\u00f3w, dokument\u00f3w zakupu i o\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Nie musi przy tym chodzi\u0107 o stworzenie ca\u0142ej szkody od zera. Jednym ze schemat\u00f3w jest powi\u0119kszenie zakresu rzeczywistej szkody. Innym \u2013 zg\u0142aszanie tego samego uszkodzenia kolejny raz lub przedstawianie nieprawdziwych informacji dotycz\u0105cych standardu wyposa\u017cenia czy parametr\u00f3w sprz\u0119tu.<\/p>\n\n\n\n
To szczeg\u00f3lnie istotne w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym cz\u0119\u015b\u0107 procesu likwidacji szk\u00f3d mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 zdalnie. Wygoda i szybko\u015b\u0107 obs\u0142ugi musz\u0105 by\u0107 r\u00f3wnowa\u017cone mechanizmami pozwalaj\u0105cymi zweryfikowa\u0107 autentyczno\u015b\u0107 dostarczanych materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze bardziej wra\u017cliwym obszarem s\u0105 ubezpieczenia na \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
W 2025 roku warto\u015b\u0107 wykrytych przest\u0119pstw w tym segmencie wzros\u0142a o 31% w stosunku do 2024 roku. \u0141\u0105cznie wykryto 10 051 przypadk\u00f3w o warto\u015bci 101 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
PIU zwraca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na fa\u0142szowanie dokumentacji dotycz\u0105cej powa\u017cnych zachorowa\u0144. Warto\u015b\u0107 takich przypadk\u00f3w wynios\u0142a 23 mln z\u0142. Wed\u0142ug raportu sprawcy wykorzystuj\u0105 AI do preparowania m.in. opinii lekarskich, wynik\u00f3w bada\u0144 i innych dokument\u00f3w opisuj\u0105cych stan zdrowia.<\/p>\n\n\n\n
Najwi\u0119cej przypadk\u00f3w w ubezpieczeniach na \u017cycie dotyczy\u0142o natomiast leczenia szpitalnego lub operacji \u2013 5 854 przypadki, czyli 58% wszystkich ujawnionych w tym segmencie. Ich \u0142\u0105czna warto\u015b\u0107 by\u0142a jednak znacznie ni\u017csza i wynios\u0142a 8 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Pojawia si\u0119 wi\u0119c charakterystyczny model: stosunkowo niewielkie jednostkowe roszczenia mog\u0105 by\u0107 sk\u0142adane na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ryzyko nie zaczyna si\u0119 dopiero w momencie zg\u0142oszenia szkody. PIU wskazuje, \u017ce oszustwa coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c podczas zawierania umowy. Wykorzystywane s\u0105 skradzione dane oraz tzw. syntetyczne to\u017csamo\u015bci, czyli profile \u0142\u0105cz\u0105ce dane prawdziwe z fikcyjnymi.<\/p>\n\n\n\n
To szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie cyfrowego onboardingu. Przest\u0119pcy mog\u0105 pozyska\u0107 wizerunek i pr\u00f3bki g\u0142osu realnej osoby, podszy\u0107 si\u0119 pod klienta, a nast\u0119pnie pr\u00f3bowa\u0107 np. z\u0142o\u017cy\u0107 dyspozycj\u0119 wykupu polisy lub przekierowa\u0107 \u015bwiadczenie na inny rachunek. PIU wskazuje wprost, \u017ce zdalne i elektroniczne formy kontaktu z instytucjami finansowymi oraz procedury cyfrowego onboardingu s\u0105 nara\u017cone na oszustwa wykorzystuj\u0105ce deepfake.<\/p>\n\n\n\n
To sprawia, \u017ce problem AI przestaje by\u0107 wy\u0142\u0105cznie zagadnieniem dzia\u0142\u00f3w likwidacji szk\u00f3d. Dotyczy tak\u017ce sprzeda\u017cy, obs\u0142ugi klienta, bezpiecze\u0144stwa proces\u00f3w i dystrybucji.<\/p>\n\n\n\n
Agent nie prowadzi post\u0119powania antyfraudowego i nie powinien przejmowa\u0107 roli ubezpieczyciela w ocenie, czy klient pr\u00f3buje dokona\u0107 wy\u0142udzenia. Raport PIU pokazuje jednak, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 nowych schemat\u00f3w zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bnie w miejscu, w kt\u00f3rym dochodzi do zawarcia umowy.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy dystrybucji coraz wi\u0119kszego znaczenia nabiera wi\u0119c rzetelno\u015b\u0107 danych przekazywanych do zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, w\u0142a\u015bciwa identyfikacja klienta oraz przestrzeganie procedur, zw\u0142aszcza gdy sprzeda\u017c odbywa si\u0119 zdalnie.<\/p>\n\n\n\n
Istotna staje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ochrona samej to\u017csamo\u015bci po\u015brednika. PIU opisuje przypadki kopiowania danych legalnych po\u015brednik\u00f3w, wykorzystywania autentycznych numer\u00f3w licencji i tworzenia cyfrowych klon\u00f3w stron internetowych.<\/p>\n\n\n\n
Dla multiagencji i zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 oznacza to, \u017ce bezpiecze\u0144stwo dystrybucji coraz cz\u0119\u015bciej b\u0119dzie obejmowa\u0142o nie tylko kontrol\u0119 procesu sprzeda\u017cy, ale r\u00f3wnie\u017c ochron\u0119 cyfrowej to\u017csamo\u015bci sieci sprzeda\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Raport PIU pokazuje interesuj\u0105cy paradoks. Ta sama cyfryzacja, kt\u00f3ra pozwala upraszcza\u0107 sprzeda\u017c, automatyzowa\u0107 obs\u0142ug\u0119 i przyspiesza\u0107 likwidacj\u0119 szk\u00f3d, tworzy jednocze\u015bnie nowe mo\u017cliwo\u015bci nadu\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Nie oznacza to, \u017ce cyfrowe kana\u0142y czy zdalna likwidacja staj\u0105 si\u0119 niewiarygodne. Zmienia si\u0119 natomiast spos\u00f3b, w jaki trzeba podchodzi\u0107 do cyfrowych dowod\u00f3w. Zdj\u0119cie, PDF, nagranie g\u0142osu czy dokument wygl\u0105daj\u0105cy autentycznie nie musz\u0105 ju\u017c mie\u0107 takiej samej warto\u015bci weryfikacyjnej jak kilka lat temu.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym wyzwaniem mo\u017ce wi\u0119c okaza\u0107 si\u0119 nie samo wykrywanie materia\u0142\u00f3w wygenerowanych przez AI, ale \u0142\u0105czenie wielu \u017ar\u00f3de\u0142 danych i wychwytywanie niesp\u00f3jno\u015bci mi\u0119dzy nimi. W praktyce oznacza to dalszy rozw\u00f3j narz\u0119dzi antyfraudowych, analityki danych oraz procedur weryfikacyjnych \u2013 przy jednoczesnym zachowaniu sprawnej obs\u0142ugi uczciwego klienta.<\/p>\n\n\n\n
798 mln z\u0142 warto\u015bci ujawnionych przest\u0119pstw ubezpieczeniowych to nie tylko kolejna statystyka rynku. Raport PIU pokazuje zmian\u0119 mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania sprawc\u00f3w. Fraud przesuwa si\u0119 w stron\u0119 syntetycznych to\u017csamo\u015bci, generowanych dokument\u00f3w, zmanipulowanych zdj\u0119\u0107, deepfake’\u00f3w oraz oszustw rozpoczynaj\u0105cych si\u0119 jeszcze przed wyst\u0105pieniem szkody.<\/p>\n\n\n\n
Dla bran\u017cy oznacza to, \u017ce rozw\u00f3j AI powinien by\u0107 analizowany z dw\u00f3ch stron. To narz\u0119dzie automatyzacji sprzeda\u017cy i likwidacji szk\u00f3d, ale jednocze\u015bnie technologia, kt\u00f3ra obni\u017ca pr\u00f3g wej\u015bcia dla os\u00f3b pr\u00f3buj\u0105cych oszuka\u0107 system.<\/p>\n\n\n\n