Jesienny sezon ubezpieczeń rolnych trwa. W tym roku jest on szczególnie istotny ze względu na nowelizację ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, obowiązującą od 1 września 2026 roku. Zmiany dotyczą między innymi zasad przyznawania dopłat do składek, stawek taryfowych oraz sposobu pomniejszania odszkodowań. Dla agentów oznacza to konieczność szczegółowego omówienia nowych regulacji z rolnikami, zwłaszcza w zakresie franszyzy redukcyjnej, której sposób naliczania może różnić się w zależności od zakładu ubezpieczeń.

Co zmieniło się w jesiennym sezonie ubezpieczeń rolnych?

Nowelizacja ustawy wprowadziła kilka istotnych rozwiązań, które wpływają zarówno na koszt ochrony ubezpieczeniowej, jak i na zasady wypłaty odszkodowań.

Przede wszystkim utrzymano dopłaty z budżetu państwa do składek ubezpieczeniowych w wysokości do 65%. Jednocześnie zniesiono dotychczasowe uzależnienie wysokości dopłat od klasy bonitacyjnej gleby. Oznacza to mniej formalności, a dla części rolników również możliwość uzyskania wyższej dopłaty przy niezmienionej stawce ubezpieczeniowej.

Zniesiono także obowiązek składania oświadczenia o klasach użytków rolnych w odniesieniu do wszystkich ryzyk poza suszą.

Rozszerzono ponadto katalog upraw objętych dopłatami. Uwzględniono w nim między innymi trawy nasienne oraz wierzbę do wyplatania, obok lnu i konopi włóknistych.

Nowe limity stawek taryfowych

Zmodyfikowano zasady limitowania stawek taryfowych, określając maksymalne poziomy stawek ubezpieczeniowych, do których przysługuje 65-procentowa dopłata.

• 15% sumy ubezpieczenia – dla zbóż, kukurydzy, rzepaku, buraków cukrowych, ziemniaków i roślin strączkowych.
• 25% sumy ubezpieczenia – dla upraw o wyższym ryzyku, takich jak tytoń, warzywa gruntowe, drzewa i krzewy owocowe oraz truskawki.
• 0,5% sumy ubezpieczenia – dla ubezpieczeń zwierząt gospodarskich.

Zmiany te mają znaczenie przy kalkulacji składek oraz porównywaniu ofert poszczególnych zakładów ubezpieczeń.

Franszyza redukcyjna zamiast integralnej

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie nowych zasad stosowania franszyzy redukcyjnej. Ustawodawca określił jej wysokość w przedziale od 10% do 35% sumy ubezpieczenia, w zależności od poziomu wskazanego w umowie.

Rozwiązanie to pozwala ubezpieczycielom oferować niższe składki podstawowe, co może zainteresować rolników, którzy dotychczas rezygnowali z ochrony ze względu na jej cenę. Jednocześnie jednak zmienia sposób ustalania należnego odszkodowania.

W przypadku franszyzy integralnej przekroczenie określonego progu szkody pozwalało na wypłatę odszkodowania bez potrącania wartości tego progu. Natomiast przy franszyzie redukcyjnej ustalona w umowie kwota jest odejmowana od należnego odszkodowania.

To istotna różnica, którą agent powinien dokładnie wyjaśnić rolnikowi przed zawarciem umowy. Niższa składka może bowiem oznaczać większy udział ubezpieczonego w finansowych skutkach szkody.

Kto może korzystać z dopłat?

Nowelizacja wprowadziła również kryteria dotyczące beneficjentów pomocy publicznej. Zgodnie z zasadami unijnymi z dopłat nie mogą korzystać przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej ani podmioty, na których ciąży obowiązek zwrotu wcześniej otrzymanej pomocy publicznej.

Terminy zawierania ubezpieczeń i obowiązki rolników

W 2026 roku, podobnie jak w latach poprzednich, ubezpieczenia upraw rolnych są zawierane w dwóch głównych okresach:

• Uprawy wiosenne i letnie (jare) – do 30 czerwca.
• Uprawy jesienne (ozime) – do 30 listopada.

Należy jednak pamiętać, że sprzedaż polis dotowanych z budżetu państwa może zakończyć się wcześniej, jeśli wyczerpany zostanie limit środków przeznaczonych na dopłaty. W 2026 roku przewidziano na ten cel 680 mln zł.

Istotny pozostaje również ustawowy obowiązek ubezpieczeniowy. Rolnicy pobierający dopłaty bezpośrednie mają obowiązek ubezpieczyć co najmniej 50% powierzchni swoich upraw od przynajmniej jednego z ryzyk wskazanych w ustawie: gradu, przymrozków wiosennych, suszy, powodzi lub ujemnych skutków przezimowania.

Z zawarciem umowy nie warto zatem czekać do końca sezonu. Wcześniejsze przeanalizowanie dostępnych ofert pozwala nie tylko sprawdzić możliwość skorzystania z dopłaty, ale również dokładnie porównać warunki ochrony.

Którzy ubezpieczyciele oferują polisy z dopłatami w 2026 roku?

Zgodnie z oficjalnymi danymi do oferowania ubezpieczeń rolnych z dopłatami z budżetu państwa w 2026 roku uprawnione są następujące zakłady ubezpieczeń:

1. PZU S.A.
2. TUW „TUW”
3. Generali TU S.A.
4. AGRO Ubezpieczenia TUW
5. InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group
6. TUZ Ubezpieczenia TU S.A.
7. VH VVaG TU Oddział w Polsce
8. STU ERGO Hestia S.A.
9. TUiR WARTA S.A.

Wymienieni ubezpieczyciele rozpoczęli już zawieranie umów w ramach jesiennego sezonu ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

Ochroną można objąć między innymi zboża ozime, rzepak i rzepik, wykę ozimą, groch ozimy oraz inne uprawy zimujące.

Zakres ochrony. Nie wszystkie ryzyka działają tak samo

W ramach ubezpieczeń z dopłatą państwa do 65% składki można objąć ochroną ryzyka wskazane w ustawie, w tym grad, przymrozki wiosenne, suszę, powódź oraz ujemne skutki przezimowania. Dostępne są również ryzyka takie jak deszcz nawalny, huragan, lawina, osunięcie się ziemi czy uderzenie pioruna.

Rolnicy mogą także zdecydować się na dodatkową ochronę finansowaną w całości z własnych środków, obejmującą między innymi pożar, szkody w transporcie plonów, przechowywane zbiory oraz szersze pakiety ryzyk pogodowych.

Szczególnej uwagi wymagają różnice pomiędzy zakresem poszczególnych ryzyk oraz terminami rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Przykładowo ubezpieczenie od ujemnych skutków przezimowania nie zapewnia automatycznie ochrony przed przymrozkami wiosennymi czy gradem.

Dlatego przy porównywaniu ofert nie wystarczy zestawić wysokości składek. Konieczna jest analiza zakresu ochrony, wyłączeń odpowiedzialności, terminów jej rozpoczęcia oraz zasad ustalania odszkodowania określonych w OWU danego zakładu ubezpieczeń.

Franszyza redukcyjna w praktyce. Dlaczego agent musi sprawdzić OWU?

Jednym z najważniejszych zagadnień, które należy omówić z rolnikiem podczas analizy potrzeb klienta (APK), jest sposób naliczania franszyzy redukcyjnej.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2005 roku o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2025 r. poz. 251 oraz z 2026 r. poz. 965), odszkodowanie za szkody jest pomniejszane o nie mniej niż 10% i nie więcej niż 35% sumy ubezpieczenia, zależnie od wysokości pomniejszenia wskazanej w umowie.

Problem polega na tym, że ustawodawca nie precyzuje szczegółowo sposobu ustalania podstawy naliczenia franszyzy redukcyjnej. W szczególności nie wskazuje jednoznacznie, która część sumy ubezpieczenia wynikającej z polisy powinna zostać uwzględniona przy obliczaniu należnego odszkodowania.

W praktyce oznacza to konieczność dokładnego sprawdzenia postanowień OWU konkretnego ubezpieczyciela.

Jak franszyzę określają poszczególni ubezpieczyciele?

W warunkach ubezpieczenia można spotkać postanowienia przewidujące pomniejszenie odszkodowania o określony procent sumy ubezpieczenia przypadającej na uszkodzoną powierzchnię pola, niezależnie od stopnia ubytku plonu.

Przykładowo w OWU PZU wskazano:

„Kwotę franszyzy redukcyjnej ustala się przez zastosowanie procentu franszyzy redukcyjnej wskazanego w umowie ubezpieczenia do części sumy ubezpieczenia odpowiadającej powierzchni uprawy uszkodzonej wskutek danego wypadku ubezpieczeniowego”.

Oznacza to, że przy ustalaniu odszkodowania za daną szkodę franszyza jest naliczana od części sumy ubezpieczenia odpowiadającej powierzchni uprawy uszkodzonej wskutek konkretnego zdarzenia.

Z kolei w warunkach VH Polska wskazano, że:

„Franszyza wynosi 10% sumy ubezpieczenia w odniesieniu do powierzchni podlegającej szkodzie”.

W obu przypadkach istotne znaczenie ma zatem powierzchnia objęta szkodą, a nie wyłącznie całkowita suma ubezpieczenia wskazana na polisie.

Przykład: jak franszyza wpływa na odszkodowanie?

Założenia przykładu: suma ubezpieczenia przypadająca na powierzchnię objętą szkodą wynosi 10 000 zł, a franszyza redukcyjna 10%, czyli 1 000 zł. Obliczenia nie uwzględniają innych potrąceń ani ograniczeń odpowiedzialności.

Jeżeli ustalona wysokość szkody nie przekroczy wartości franszyzy, odszkodowanie nie zostanie wypłacone. Przy większych szkodach należna kwota będzie pomniejszana o wartość franszyzy redukcyjnej.

Właśnie dlatego sposób jej naliczania powinien być jednym z podstawowych elementów rozmowy agenta z rolnikiem. Samo wskazanie procentowej wysokości franszyzy może okazać się niewystarczające, jeśli klient nie rozumie, od jakiej podstawy będzie ona obliczana i jak wpłynie na ostateczną wypłatę.

APK w ubezpieczeniach rolnych. Na co szczególnie zwrócić uwagę?

Zmiany obowiązujące od 1 września 2026 roku wymagają od agentów szczególnej staranności podczas rozpoznawania potrzeb klienta i przedstawiania dostępnych wariantów ochrony.

Istotne jest nie tylko ustalenie rodzaju upraw, powierzchni gospodarstwa oraz ryzyk, przed którymi rolnik chce się zabezpieczyć. Równie ważne pozostaje wyjaśnienie konsekwencji wyboru określonego poziomu franszyzy redukcyjnej, zasad naliczania odszkodowania oraz różnic między ofertami poszczególnych zakładów ubezpieczeń.

Agent powinien zwrócić uwagę na to, że pozornie podobne produkty mogą różnić się sposobem ustalania świadczenia, zakresem odpowiedzialności oraz terminami rozpoczęcia ochrony.

Szczegółowe omówienie tych kwestii na etapie zawierania umowy pozwala ograniczyć ryzyko późniejszych nieporozumień podczas likwidacji szkody.

Podsumowanie

Jesienny sezon ubezpieczeń rolnych 2026 przynosi zmiany, które mogą wpłynąć zarówno na dostępność ochrony, jak i na wysokość wypłacanych odszkodowań. Utrzymanie dopłat do 65% składki, uproszczenie zasad ich przyznawania oraz nowe rozwiązania dotyczące franszyzy redukcyjnej stwarzają możliwości dopasowania ofert do potrzeb rolników, ale wymagają również dokładniejszej analizy warunków umowy.

Dla agentów najważniejsze jest rzetelne wyjaśnienie klientom, jak nowe zasady działają w praktyce. Szczególnie w przypadku franszyzy redukcyjnej nie wystarczy poinformować o jej wysokości procentowej. Trzeba również wskazać podstawę jej naliczania i rzeczywisty wpływ na należne odszkodowanie.

To właśnie te szczegóły mogą przesądzić o tym, czy rolnik będzie prawidłowo rozumiał zakres wykupionej ochrony i zasady wypłaty świadczenia po wystąpieniu szkody.