Sezon ubezpieczeń obowiązkowych zbliża się wielkimi krokami. Warto więc przypomnieć kilka podstawowych informacji związanych z obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej rolnika z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego.

Kto ma obowiązek zawarcia ubezpieczenia?

Odpowiedź wydaje się prosta – rolnik. Ale kto właściwie jest rolnikiem?

Nie jest nim każdy mieszkaniec wsi ani każda osoba uprawiająca rośliny czy hodująca zwierzęta. Kwalifikacja zależy od posiadania gospodarstwa rolnego.

Rolnik to osoba fizyczna, która posiada lub współposiada gospodarstwo rolne.

Ważne, a często pomijane, jest to, że mówimy o osobie fizycznej, a więc nie o osobie prawnej, takiej jak spółka z o.o. czy spółka akcyjna.

Kolejna istotna kwestia dotyczy samego posiadania gospodarstwa. Ustawodawca mówi o osobie posiadającej lub współposiadającej gospodarstwo, niekoniecznie o jego właścicielu czy współwłaścicielu.

Posiadacz, w uproszczeniu, to osoba, która faktycznie włada gruntem, niekoniecznie będąc jego właścicielem. Może to być na przykład dzierżawca.

Ciekawostką jest fakt, że również złodziej może być posiadaczem skradzionej rzeczy. Na szczęście ziemię trudno ukraść, choć nie jest to niemożliwe.

To dość oczywiste kwestie, które jednak często sprawiają problemy, zwłaszcza w przypadku skomplikowanych relacji właścicielskich i rodzinnych.

Co uznajemy za gospodarstwo rolne?

Pozostaje jeszcze kwestia definicji gospodarstwa rolnego.

Gospodarstwo rolne to obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz gruntów pod zabudowaniami sklasyfikowanych jako użytki rolne, przekraczający łącznie powierzchnię 1,0 ha, jeżeli podlega on w całości lub w części opodatkowaniu podatkiem rolnym.

Za gospodarstwo rolne uznaje się również obszar takich użytków i gruntów, niezależnie od jego powierzchni, jeżeli prowadzona jest na nim produkcja rolna stanowiąca dział specjalny w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

To istotne rozróżnienie!

Użytki rolne wymienione powyżej powinny podlegać, choćby w części, podatkowi rolnemu. Z kolei działalność taka jak uprawa grzybów, fermowa hodowla drobiu czy prowadzenie pasiek może stanowić gospodarstwo rolne niezależnie od powierzchni gruntu, jeżeli spełnia kryteria działów specjalnych produkcji rolnej.

Nie ma przy tym znaczenia, na ile części podzielone jest gospodarstwo ani jaka odległość dzieli poszczególne działki.

Jeżeli grunty użytkowane są przez jedną osobę, łącznie stanowią jedno gospodarstwo rolne, objęte jedną polisą OC.

Po co rolnikowi OC? Czy to tylko przykry obowiązek?

Czy obowiązkowe OC rolnika jest jedynie przykrym obowiązkiem, pozostałością słusznie minionych czasów?

Zdecydowanie nie.

Ubezpieczenie OC chroni rolnika – i nie tylko jego – przed finansowymi konsekwencjami szkód, do których naprawienia jest zobowiązany.

Praktycznie żadna grupa, poza posiadaczami pojazdów mechanicznych, nie korzysta z tak rozległej i rozbudowanej ochrony odpowiedzialności cywilnej.

Po pierwsze, mamy do czynienia z ogromnymi sumami gwarancyjnymi:

• Ponad 29 mln zł – w przypadku szkód na osobie.
• Ponad 6 mln zł – w przypadku szkód w mieniu.

Co szczególnie ważne, ochrona obejmuje odpowiedzialność nie tylko samego rolnika, lecz także osób pracujących w gospodarstwie rolnym oraz osób, które wspólnie z rolnikiem pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym.

W praktyce chodzi więc również o najbliższe osoby związane z gospodarstwem i codziennym życiem rolnika.

Katalog możliwych szkód jest naprawdę szeroki. Przytoczę jeden przykład, choć znam ich znacznie więcej.

Wypadek przy naprawie śrutownika. Kiedy OC rolnika chroni również sąsiada?

Rolnik poprosił sąsiada o pomoc przy naprawie maszyny. Ślimak w śrutowniku zablokował się i urządzenie przestało działać.

Obaj próbowali usunąć resztki zbrylonego zboża, które blokowały mechanizm. Rolnik robił to ręcznie, a sąsiad pomagał mu w pracy.

Kiedy usunęli zator, sąsiad podłączył urządzenie do prądu i – nie sprawdzając, gdzie znajduje się rolnik – uruchomił śrutownik.

Niestety rolnik chciał jeszcze coś poprawić, a jego ręce nadal znajdowały się wewnątrz maszyny.

Doszło do tragicznego wypadku. Rolnik stracił palce i część dłoni.

Nie wnikając w szczegóły postępowania, poszkodowany otrzymał świadczenie za szkodę wyrządzoną przez pracującego u niego sąsiada.

Dlaczego?

Ponieważ w momencie wypadku sąsiad był osobą pracującą w gospodarstwie rolnym. To on wyrządził szkodę, a jego odpowiedzialność była objęta polisą OC rolnika, u którego wykonywał pracę.

Takich przykładów jest wiele – zarówno mniej, jak i bardziej skomplikowanych.

Nie poruszyłem tu nawet problemu odpowiedzialności za zwierzęta czy maszyny, którymi posługuje się rolnik. Gdybyśmy chcieli omówić wszystkie możliwe sytuacje, artykuł musiałby liczyć kilkanaście stron.

Wszystkie te przypadki pokazują jednak jedno: obowiązkowe OC rolnika może chronić przed bardzo poważnymi konsekwencjami finansowymi, sięgającymi nawet milionów złotych.

Szeroki zakres ochrony a wysokość składki. Ważny argument dla agenta

Warto również zwrócić uwagę na wysokość składki za obowiązkowe OC rolnika.

Ten artykuł kieruję przede wszystkim do agentów ubezpieczeniowych. Z pewnością macie świadomość, jakiej wysokości składkę musiałby zapłacić przedsiębiorca za ubezpieczenie OC działalności gospodarczej z sumą gwarancyjną przekraczającą 29 mln złotych.

To ważny argument w rozmowie z rolnikiem.

Zwłaszcza podczas ustalania areału gospodarstwa, liczby pracowników czy liczby maszyn wykorzystywanych w codziennej działalności.

Są to informacje istotne dla prawidłowej oceny ryzyka i ustalenia wysokości składki ubezpieczeniowej.

Obowiązkowe OC rolnika nie obejmuje wszystkiego. Co z życiem prywatnym?

Jak widać, zakres ochrony oferowany przez obowiązkowe OC rolnika jest bardzo szeroki. Nie obejmuje jednak jednej ważnej dziedziny, o której warto pamiętać podczas rozmowy z klientem.

Tym obszarem jest życie prywatne rolnika, niezwiązane z posiadaniem gospodarstwa rolnego.

Jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu większość rolników mogłaby się roześmiać na samo pytanie o życie prywatne.

Bo o jakim życiu prywatnym mówimy, skoro praca na roli oznacza zajęcie przez 24 godziny na dobę, 365 dni w roku?

Jednak rzeczywistość się zmienia.

W nowoczesnych gospodarstwach, coraz częściej prowadzonych przez młodsze pokolenie, czas wolny, hobby czy wyjazdy na urlop stają się czymś zupełnie normalnym.

Warto zwrócić na to uwagę rolnika i zaproponować mu dodatkową ochronę w postaci ubezpieczenia OC w życiu prywatnym.

To naturalne uzupełnienie obowiązkowego ubezpieczenia, które pozwala zadbać również o odpowiedzialność za szkody wyrządzone poza działalnością związaną z gospodarstwem rolnym.